Herdenken is niet zwart en wit

Door de kleine relletjes vandaag over wie we nou wel of niet mogen herdenken in het openbaar wordt bij mij een lichte irritatie aangewakkerd. Ik heb er nooit eerder bij nagedacht wie ik wel of niet zou (mogen) herdenken op 4 mei. Ik deed het gewoon. 

Er zijn menige voorbeelden van moedige mensen die op kleine of op grote manier de wereld beter hebben gemaakt tijdens oorlog. Dat zijn mooie voorbeelden om naar op te kijken. Niet iedere verzetsheld was echter een goed mens, net zoals niet elke Duitser of NSBer een slecht mens was. En zeker ook niet iedere Nederlandse soldaat, waarvan sommigen idealistisch hebben gestreden voor Nederland en sommigen in naam of bevel van Nederland twijfelachtige activiteiten hebben uitgevoerd. Nederland is niet altijd een land geweest om trots op te zijn. 

Monument Kamp Westerbork (bron: historiek.net)

Wat mijn familiegeschiedenis mij heeft geleerd is dat oorlog ook jaren nadat deze geëindigd is nog slachtoffers kan maken. Aan alle kanten, 'goed' en 'fout'. Ook na een oorlog leeft de schade van gemis, van emotionele en fysieke pijn lang door. Soms zelfs generaties. Toen ik jong was realiseerde ik me niet dat er gezwegen werd in mijn familie. Pas later heb ik bij stukjes en beetjes diepe pijn ontdekt. Deze pijn voel ik niet actief maar kies ik wel om mee te dragen in mijn herinnering en mijn herdenken. Ik grijp deze gelegenheid aan om te reflecteren. In ons allemaal schuilt een monster die er door oorlog, pijn en angst uit kan komen, door druk op onszelf of geliefden, door manipulatie, door verkeerde keuzes, door machtslust, door behoefte aan bevestiging, door pech, door niets te doen. Morgen is het tijd om feest te vieren maar vandaag is het tijd om dat monster in de eigen ogen te kijken en te zeggen: "Nee je wint niet vandaag. Niet hier, niet nu. Ik kies niet voor jou."

Meer lezen, zie ook: Want wie herdenken we nu eigenlijk op 4 mei, en als wat? uit de Volkskrant vandaag.